Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski zapalniki i opóźniacze (1A008.d)
angielski igniters and delay elements
wzór / oznaczenie zapalnik / element opóźniający

Czym jest

Zapalniki i elementy opóźniające inicjują materiał wybuchowy i wprowadzają kontrolowane opóźnienie czasowe między impulsem a detonacją. Umożliwiają sekwencjonowanie wybuchów. Kontrolą objęte są elementy o parametrach wojskowych (precyzja, zakres opóźnień).

Stosowane w amunicji, sieciach strzałowych i technice specjalnej. Objęte kontrolą (1A008.d, wykaz uzbrojenia ML4).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Nie zawiera receptur, parametrów syntezy ani sposobów uzbrajania - opisuje cechy pozwalające rozpoznać materiał i ustalić podstawę odpowiedzialności.

Parametry objęte kontrolą

Cecha Wartość
funkcja inicjacja MW oraz kontrolowane opóźnienie czasowe
cecha kluczowa precyzja i powtarzalność opóźnienia; zakres czasów
typy zapalniki elektryczne, pirotechniczne opóźniacze, elementy sekwencyjne
zastosowanie sekwencjonowanie wybuchów, amunicja

Zastosowania cywilne

Górnictwo (sekwencyjne strzelanie), pirotechnika, wyburzenia - w reglamentowanym obiegu.

Miejsce w grupie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1A008.d kontrola wywozu
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML4 materiał/urządzenie o znaczeniu wojskowym
Prawo polskie - materiały wybuchowe ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego zezwolenia, ewidencja, nadzór
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - miniaturowe urządzenia zapłonowe, elektroniczne układy odpalania, przewody i ładunki profilowane; dokumentacja odwołująca się do czasów zadziałania (nanosekundy), synchronizacji albo jednoczesności; powiązanie z materiałem wybuchowym albo konstrukcją ładunku.

Wskaźniki - urządzenia o parametrach właściwych dla precyzyjnej, jednoczesnej inicjacji (powyżej progów wykazu); kompletowanie zestawu detonator-generator-materiał wybuchowy; odbiorca bez uzasadnienia cywilnego.

Zasady bezpieczeństwa - bezwzględny zakaz podłączania zasilania i manipulacji; traktowanie jako uzbrojonego środka inicjującego; zabezpieczenie i ewakuacja strefy; wezwanie patrolu rozminowania/pirotechników.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - sprawny zapalnik/opóźniacz o właściwym czasie zadziałania. Materiał niepełnowartościowy - wadliwy element, rozregulowane opóźnienie, degradacja składu - eliminują lub zniekształcają zadziałanie.

Znaczenie prawne. Wyrabianie, gromadzenie, posiadanie i obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 171 k.k.; wywóz bez zezwolenia - z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym. Materiał zdegradowany, niezdolny do detonacji, zgromadzony w zamiarze użycia, może być oceniany w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.) - co nie wyłącza odpowiedzialności za sam nielegalny obrót.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 171 § 1 k.k. wyrabianie, przetwarzanie, gromadzenie, posiadanie, obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia od 6 miesięcy do lat 8
art. 163 § 1 pkt 3 k.k. sprowadzenie zdarzenia (eksplozji) zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach od roku do lat 10
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia (wywóz, pośrednictwo, tranzyt) od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał zdegradowany / poniżej progów albo zamiar nieziszczalny) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1A008.d.
  2. Wspólny wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej (ML).
  3. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 163, art. 171, art. 173.