
Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | etylofosfonian dimetylu, ester dimetylowy kwasu etylofosfonowego |
| angielski | dimethyl ethylphosphonate |
| nazwa systematyczna IUPAC | dimetylo etylofosfonian |
| numer CAS | 6163-75-3 |
Czym jest
Etylofosfonian dimetylu jest estrem dimetylowym kwasu etylofosfonowego - odmianą etylofosfonianu dietylu z resztami metoksylowymi zamiast etoksylowych. Zawiera wiązanie fosfor-etyl w części fosfonowej i reszty O-metylowe. Prowadzi do etylowych analogów środków serii G i V.
Znaczenie kontrolne, właściwości i rola symulanta jak przy etylofosfonianie dietylu i DMMP; niniejsze hasło wskazuje wariant estrowy. Element domknięcia rodzajowego; wartość wskaźnikowa niska.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C4H11O3P |
| masa molowa | 138,10 g/mol |
| postać | ciecz |
| barwa | bezbarwna |
| zapach | słaby, estrowy |
| temperatura wrzenia | ok. 180 °C |
| gęstość | 1,08 g/cm3 |
| rozpuszczalność w wodzie | dobra |
| trwałość | wysoka - nie hydrolizuje w warunkach normalnych |
| toksyczność własna | niska |
Właściwości jak przy etylofosfonianie dietylu: trwały, niskotoksyczny. Rękawice i ochrona oczu wystarczają.
Miejsce w procesie i pozycje pokrewne
- fosforyn trimetylu - substrat reakcji Arbuzowa z halogenkiem etylu;
- etylofosfonian dimetylu;
- etylofosfonian dietylu - CAS 78-38-6 - ester dietylowy;
- dichlorek etylofosfonowy - CAS 1066-50-8 - produkt chlorowania;
- DMMP - odpowiednik metylofosfonowy.
Podstawa prawna kontroli
| Wykaz | Pozycja | Uwagi |
|---|---|---|
| Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I | 1C350 poz. 34 | kontrola wywozu jako prekursor toksycznych środków chemicznych |
| Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC) | nieobjęty wykazami 1-3 | ze względu na zastosowania i rolę symulanta |
| Wspólny wykaz uzbrojenia UE | ML7 - prekursory bojowych środków trujących | |
| Lista Wassenaar | dual-use 1C350 | |
| Prawo polskie - obrót z zagranicą | ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym | zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt |
| Przepisy chemiczne | rozporządzenia REACH i CLP | substancja szkodliwa |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Sygnały, wskaźniki i zasady jak przy etylofosfonianie dietylu: klarowna ciecz, uzasadniona obecność w zakładach tworzyw i ośrodkach szkoleniowych, sygnał detektora to prawdopodobnie fałszywy alarm. Rękawice i ochrona oczu.
Wykrywanie - GC-MS.
Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy
Materiał pełnowartościowy - klarowna ciecz o wysokiej czystości. Materiał niepełnowartościowy - zażółcenie, powolna hydroliza; degradacja rzadka.
Znaczenie prawne. Etylofosfonian dimetylu nie jest środkiem walki. Posiadanie w ramach działalności produkcyjnej, badawczej albo szkoleniowej nie stanowi czynu zabronionego. Odpowiedzialność jak przy etylofosfonianie dietylu.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 121 § 1 k.k. | wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie, przewożenie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu zamiaru | od roku do lat 10 |
| art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. | przygotowanie | karalne, gdy ustawa tak stanowi |
| art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym | obrót bez zezwolenia | od roku do lat 10 |
| art. 224a k.k. | wywołanie fałszywego alarmu - przy celowym użyciu jako symulanta | od 6 miesięcy do lat 8 |
| art. 165 § 1 pkt 2 k.k. | wyrabianie substancji zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób | od 6 miesięcy do lat 8 |
| art. 13 § 2 k.k. | usiłowanie nieudolne | jak za usiłowanie |
Hasła powiązane
- Etylofosfonian dietylu - ester dietylowy; hasło opisujące klasę
- Metylofosfonian dimetylu (DMMP) - odpowiednik metylofosfonowy; rola symulantów
- Dichlorek etylofosfonowy - produkt chlorowania
- Fosforyn trimetylu - substrat reakcji Arbuzowa
Przypisy
- Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 34.
- Wassenaar Arrangement, List of Dual-Use Goods and Technologies and Munitions List, 2025, ML7.
- Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (REACH) oraz rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP).
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 121, art. 165, art. 224a.
- Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.