Dietyloaminoetanol

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski 2-dietyloaminoetanol, N,N-dietyloetanoloamina
angielski diethylaminoethanol, N,N-diethylethanolamine
nazwa systematyczna IUPAC 2-(dietyloamino)etan-1-ol
numer CAS 100-37-8
pozycja wykazu 1C350 poz. 49

Czym jest

2-dietyloaminoetanol to aminoalkohol trzeciorzędowy - cząsteczka zawierająca grupę hydroksylową i atom azotu z dwoma podstawnikami etylowymi. W wykazie prekursorów występuje jako aminoalkohol wykorzystywany w syntezie związków fosforoorganicznych (kierunek środków typu V i pokrewnych).

Jest to substancja o szerokim, rzeczywistym zastosowaniu cywilnym - stosowana m.in. jako inhibitor korozji w układach kotłowych, składnik kompozycji chemicznych, surowiec farmaceutyczny i kosmetyczny. Dlatego sama jej obecność nie ma wartości rozstrzygającej; znaczenie nadaje jej dopiero kontekst (ilość, współwystępowanie z innymi prekursorami, brak uzasadnienia gospodarczego).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić status kontrolny substancji oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu syntezy ani wskazówek zastosowania do celów zakazanych.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C6H15NO
masa molowa 117,19 g/mol
postać ciecz
barwa bezbarwna do jasnożółtej
zapach aminowy, amoniakalny
temperatura wrzenia ok. 162 °C
rozpuszczalność w wodzie pełna
odczyn zasadowy

Miejsce w procesie i pozycje pokrewne

  • 2-dietyloaminoetanol - aminoalkohol wyjściowy;
  • pochodne chlorowe i tiolowe aminoalkoholi - dalsze ogniwa syntezy związków fosforoorganicznych;
  • zastosowania cywilne: inhibitor korozji, surowiec farmaceutyczny.

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C350 poz. 49 kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - prekursory bojowych środków trujących
Konwencja o zakazie broni chemicznej prekursor związków fosforoorganicznych reżim kontroli prekursorów
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt
Przepisy chemiczne rozporządzenia REACH i CLP substancja żrąca, łatwopalna

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Postać spotykana - bezbarwna do jasnożółtej ciecz o zapachu aminowym; pojemniki przemysłowe lub odczynnikowe.

Wskaźniki wymagające wyjaśnienia

Okoliczność Znaczenie
duże ilości bez uzasadnienia gospodarczego wymaga ustalenia przeznaczenia
współwystępowanie z czynnikami chlorującymi i źródłami siarki kierunek syntezy związków fosforoorganicznych
brak zezwolenia przy wywozie naruszenie reżimu eksportowego

Zasady bezpieczeństwa - rękawice, ochrona oczu i dróg oddechowych; substancja żrąca i łatwopalna; zabezpieczenie próbki i dokumentacji; identyfikacja GC-MS.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał techniczny jest klarowną cieczą o charakterystycznym zapachu. Zmętnienie i silne zażółcenie wskazują na zanieczyszczenie lub utlenienie.

Znaczenie prawne. Z uwagi na szerokie zastosowania cywilne, ocena prawna wymaga ustalenia rzeczywistego przeznaczenia. Wywóz, transfer, pośrednictwo lub tranzyt bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym niezależnie od zamiaru dalszego. Gromadzenie w celu wytworzenia bojowego środka trującego podlega art. 121 k.k.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia albo wbrew jego warunkom od roku do lat 10
art. 121 § 1 k.k. gromadzenie, wytwarzanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 49.
  2. Konwencja o zakazie broni chemicznej, załącznik dotyczący substancji chemicznych, wykaz 2.
  3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 121.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.