Etylofosfonian dietylu

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski etylofosfonian dietylu, ester dietylowy kwasu etylofosfonowego
angielski diethyl ethylphosphonate
nazwa systematyczna IUPAC dietylo etylofosfonian
numer CAS 78-38-6

Czym jest

Etylofosfonian dietylu jest estrem kwasu etylofosfonowego - odpowiednikiem metylofosfonianu dietylu (DEMP) i DMMP, lecz z wiązaniem fosfor-etyl zamiast fosfor-metyl. Prowadzi do etylowych analogów środków serii G i V, słabszych i mniej znaczących bojowo.

Zawiera wiązanie fosfor-alkil charakterystyczne dla alkilofosforów, obce chemii fosforanowej. Jak pozostałe estry alkilofosfonowe, jest stosowany jako uniepalniacz, dodatek olejowy i symulant środków bojowych - z tymi samymi konsekwencjami dla fałszywych alarmów detekcyjnych, które opisano przy DMMP. Element domknięcia rodzajowego kierunku etylowego; wartość wskaźnikowa niska.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C6H15O3P
masa molowa 166,16 g/mol
postać ciecz
barwa bezbarwna
zapach słaby, estrowy
temperatura wrzenia ok. 198 °C
gęstość 1,01 g/cm3
rozpuszczalność w wodzie dobra
trwałość wysoka - nie hydrolizuje w warunkach normalnych
toksyczność własna niska

Właściwości jak przy DEMP i DMMP: trwały, niskotoksyczny, niewymagający szczególnych warunków. Rękawice i ochrona oczu wystarczają.

Miejsce w procesie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C350 poz. 17 kontrola wywozu jako prekursor toksycznych środków chemicznych
Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC) nieobjęty wykazami 1-3 ze względu na zastosowania i rolę symulanta
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - prekursory bojowych środków trujących
Lista Wassenaar dual-use 1C350
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt
Przepisy chemiczne rozporządzenia REACH i CLP substancja szkodliwa

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały i wskaźniki jak przy DMMP: klarowna ciecz o słabym zapachu estrowym, obecność w zakładach tworzyw, ośrodkach szkoleniowych i u producentów sprzętu detekcyjnego jest uzasadniona. Sygnał detektora w obiekcie z tą substancją to prawdopodobnie fałszywy alarm. Rękawice i ochrona oczu.

Wykrywanie - GC-MS; detektory polowe reagują, ale nie odróżniają od środków bojowych.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - klarowna ciecz o wysokiej czystości. Materiał niepełnowartościowy - zażółcenie, powolna hydroliza; degradacja rzadka ze względu na trwałość.

Znaczenie prawne. Etylofosfonian dietylu nie jest środkiem walki. Posiadanie w ramach działalności produkcyjnej, badawczej albo szkoleniowej nie stanowi czynu zabronionego. Odpowiedzialność jak przy DMMP; przy celowym użyciu jako symulanta w celu wywołania alarmu chemicznego - art. 224a k.k.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie, przewożenie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu zamiaru od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 224a k.k. wywołanie fałszywego alarmu - przy celowym użyciu jako symulanta od 6 miesięcy do lat 8
art. 165 § 1 pkt 2 k.k. wyrabianie substancji zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób od 6 miesięcy do lat 8
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 17.
  2. Wassenaar Arrangement, List of Dual-Use Goods and Technologies and Munitions List, 2025, ML7.
  3. Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (REACH) oraz rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP).
  4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 121, art. 165, art. 224a.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.