Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | Klonazepam |
| inne nazwy | Rivotril |
| oznaczenie chemiczne | 5-(o-chlorofenylo)-1,3-dihydro--7-nitro-2H-1,4-benzodiazepin-2-on |
| nazwa systematyczna IUPAC (ang.) | 5-(2-chlorophenyl)-7-nitro-1,3-dihydro-1,4-benzodiazepin-2-one |
| synonimy / oznaczenia (ang.) | Klonopin, Chlonazepam, Iktorivil, Cloazepam, Clonazepamum |
| zapis SMILES | C1C(=O)NC2=C(C=C(C=C2)[N+](=O)[O-])C(=N1)C3=CC=CC=C3Cl |
| numer CAS | 1622-61-3 |
| grupa wykazu | IV-P |
Czym jest
Pozycja wykazu zaliczona do grupy IV-P. Jest to substancja psychotropowa objęta kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa IV-P - leki dostępne na receptę, obrót reglamentowany).
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C15H10ClN3O3 |
| masa molowa | 315,71 g/mol |
| postać | ciało stałe |
| barwa / forma | Off-biały to jasny żółty krystaliczny proszek |
| zapach | słaby odor |
| temperatura topnienia | 237,5 °C |
| rozpuszczalność | w wodzie, <100 mg/L w temp. 25 °C |
| log P (lipofilność, XLogP) | 2,4 |
Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 2802) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego materiału; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.
Informacje medyczne
Klonazepam (łac. clonazepamum) – organiczny związek chemiczny z grupy benzodiazepin, stosowany jako lek psychotropowy o silnym i długotrwałym działaniu przeciwdrgawkowym i przeciwlękowym. Profilem działania przypomina fenobarbital. Działa na struktury ośrodkowego układu nerwowego (OUN), głównie na układ limbiczny i podwzgórze (ułatwia przekaźnictwo GABA-ergiczne). Działanie objawia się silnym i długotrwałym efektem przeciwdrgawkowym. Jest jedną z najsilniejszych benzodiazepin, wykazuje silne powinowactwo do ośrodkowego receptora benzodiazepinowego. Klonazepam działa również przeciwlękowo, uspokajająco, umiarkowanie nasennie i zmniejsza napięcie mięśni szkieletowych.
Źródło opisu: Wikipedia, hasło Klonazepam.
| Dane farmakologiczne | Wartość |
|---|---|
| klasyfikacja ATC | N03AE01 - pochodne benzodiazepiny (leki przeciwpadaczkowe) |
| grupa terapeutyczna | leki przeciwdrgawkowe, modulatory receptora GABA |
| okres półtrwania (T½) | 30–40 godz. |
Oficjalna ulotka i Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL): baza leków Medycyny Praktycznej · Rejestr Produktów Leczniczych URPL.
Identyfikatory i zasoby zewnętrzne
| Baza danych | Identyfikator |
|---|---|
| Numer CAS | 1622-61-3 |
| PubChem CID | 2802 |
| ChemSpider | 2700 |
| CompTox (DTXSID) | DTXSID1022845 |
| ChEMBL | CHEMBL452 |
| ChEBI | 3756 |
| KEGG | D00280 |
| DrugBank | DB01068 |
| UNII (FDA) | 5PE9FDE8GB |
| MeSH | D002998 |
| RxNorm | 2598 |
| ECHA InfoCard | 100.015.088 |
| InChIKey | DGBIGWXXNGSACT-UHFFFAOYSA-N |
Pełny zestaw powiązań i identyfikatorów: Wikidata Q407988.
Status prawny
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| kategoria | substancja psychotropowa |
| grupa | IV-P |
| charakter grupy | grupa IV-P - leki dostępne na receptę, obrót reglamentowany |
Podstawa prawna
| Akt | Zakres |
|---|---|
| Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 32 | podział substancji psychotropowych na grupy I-P do IV-P |
| Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) | wykaz z przypisaniem pozycji do grupy IV-P |
| Konwencje ONZ | jednolita konwencja o środkach odurzających (1961) / konwencja o substancjach psychotropowych (1971) |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - proszki, kryształy, tabletki, znaczki (blottery), roztwory, susz roślinny lub preparaty; często bez oznakowania albo z fałszywym opisem ("nie do spożycia", "badawcze", "kolekcjonerskie").
Wskaźniki - porcjowanie i pakowanie handlowe, wagi, zgrzewarki; obecność innych pozycji wykazu; sprzedaż poza legalnym obrotem aptecznym.
Zasady bezpieczeństwa - ochrona przed kontaktem i wdychaniem (część opioidów, np. analogi fentanylu, działa w śladowych ilościach); zabezpieczenie próbki do badania (GC-MS); ostrożność wobec nieoznaczonych proszków.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | posiadanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej | do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10 |
| art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wytwarzanie, przetwarzanie, przerób | do lat 3; znaczna ilość - od lat 3 |
| art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | wprowadzanie do obrotu, uczestniczenie w obrocie | od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa, tranzyt | do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12 |
| art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii | udzielanie, nakłanianie, udzielanie w celu osiągnięcia korzyści | zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8 |
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa IV-P.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
- Jednolita konwencja o środkach odurzających (1961); Konwencja o substancjach psychotropowych (1971).
- Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 2802 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2802).