Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski koronawirus MERS (MERS-CoV)
angielski MERS coronavirus
nazwa systematyczna Betacoronavirus, rodzina Coronaviridae
klasyfikacja bezpieczeństwa czynnik grupy ryzyka 3 (BSL-3)

Czym jest

Koronawirus MERS jest betakoronawirusem wywołującym bliskowschodni zespół oddechowy (MERS) o wysokiej śmiertelności. Rezerwuarem są nietoperze, a bezpośrednim źródłem zakażeń człowieka - wielbłądy jednogarbne (dromadery).

Zakażenie następuje przez kontakt z wielbłądami oraz drogą kropelkową. Materiał traktuje się w reżimie BSL-3.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Nie zawiera informacji o namnażaniu, przechowywaniu ani przygotowaniu czynnika. Służy identyfikacji materiału i ustaleniu podstawy odpowiedzialności.

Charakterystyka czynnika

Cecha Wartość
typ wirus RNA jednoniciowy o dodatniej polarności
rodzina Coronaviridae
morfologia wiriony otoczkowe z koronowymi wypustkami
rezerwuar / źródło nietoperze; wielbłądy jednogarbne jako źródło zakażeń
droga zakażenia kontakt z wielbłądami, droga kropelkowa
okres wylęgania 2-14 dni
trwałość poza organizmem ograniczona

Miejsce w grupie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C351 lit. a kontrola wywozu
Konwencja o zakazie broni biologicznej i toksynowej (BWC, 1972) zakaz opracowywania, produkcji i gromadzenia reżim traktatowy
Grupa Australijska wykaz czynników biologicznych podwójnego zastosowania
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - biologiczne środki walki
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt
Prawo polskie - choroby zakaźne ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nadzór, zgłaszanie, kwarantanna

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - fiolki, probówki i pojemniki kriogeniczne z materiałem biologicznym; dokumentacja odwołująca się do izolatów, hodowli komórkowych albo próbek klinicznych; oznaczenia gatunkowe; nietypowe zabezpieczenia chłodnicze przy braku profilu badawczego uzasadniającego posiadanie.

Wskaźniki - sama obecność materiału zawierającego czynnik jest wskaźnikiem rozstrzygającym; posiadanie poza akredytowanym laboratorium o właściwym poziomie hermetyczności; brak zezwoleń i dokumentacji przemieszczania czynników objętych kontrolą.

Zasady bezpieczeństwa - zakaz otwierania pojemników poza laboratorium o właściwej hermetyczności; czynniki przenoszone drogą powietrzną wymagają szczególnej ostrożności; zabezpieczenie miejsca, wezwanie stacji sanitarno-epidemiologicznej oraz zespołu CBRN; ochrona dróg oddechowych; traktowanie materiału jako zakaźnego.

Wykrywanie - identyfikacja wyłącznie w laboratorium referencyjnym; metody RT-PCR i badania serologiczne, a dla ortopokswirusów także mikroskopia elektronowa.

Ocena materiału: zdolny a niezdolny do zakażenia

Materiał w pełni zakaźny - żywy izolat wirusa w hodowli lub próbce klinicznej, przechowywany w warunkach zachowujących zakaźność. Materiał o obniżonej zdolności - materiał inaktywowany, zdegradowany albo szczep pozbawiony zdolności wywołania choroby zakaźnej.

Znaczenie prawne. Obecność żywego czynnika poza uprawnionym obiegiem realizuje znamiona czynów przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu i - przy ustaleniu przeznaczenia - wytwarzania środka walki. Materiał inaktywowany albo niezdolny do wywołania choroby zakaźnej objęty jest w odniesieniu do zamiaru użycia jako broni konstrukcją usiłowania nieudolnego z art. 13 § 2 k.k.; nie wyłącza to odpowiedzialności za nielegalny obrót czynnikiem kontrolowanym ani za sprowadzenie zagrożenia.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 165 § 1 pkt 1 k.k. sprowadzenie niebezpieczeństwa epidemii albo szerzenia się choroby zakaźnej od 6 miesięcy do lat 8
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu przeznaczenia od roku do lat 10
art. 120 k.k. stosowanie środka masowej zagłady od 10 lat, 25 lat albo dożywotnie pozbawienie wolności
art. 163 § 1 k.k. sprowadzenie zdarzenia zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne - materiał niezdolny do zakażenia jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C351 lit. a.
  2. Konwencja o zakazie prowadzenia badań, produkcji i gromadzenia zapasów broni bakteriologicznej (biologicznej) i toksycznej oraz o ich zniszczeniu, sporządzona w 1972 r. (BWC).
  3. Australia Group, List of Human and Animal Pathogens and Toxins for Export Control (oraz wykaz patogenów roślin, jeżeli dotyczy).
  4. Wspólny wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej, ML7.
  5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 120, art. 121, art. 163, art. 165.
  6. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  7. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.